Mijn goede vriend en oud-KSE-collega aardrijkskunde Jos Martens is zo’n beetje de wandelende encyclopedie van Etten-Leur. Als rasechte Ettenaar heeft hij zich altijd geïnteresseerd in de heemkunde van Etten-Leur.

In de loop der jaren heeft hij bovendien een aanzienlijk archief opgebouwd en vervult hij nog steeds een belangrijke rol in de plaatselijke Heemkundekring Jan UtenHoute, waarbij hij regelmatig zijn kennis deelt door allerlei publicaties. Soms mag ik daarbij wel eens illustraties verzorgen zoals in 2018  voor zijn bijdrage aan het boekje ‘De begraafplaatsen van Etten-Leur‘. Daarbij wilde het toeval dat Jos zijn vader de functie van doodgraver vervulde in Etten, en dat mijn grootvader, opa Jansen, tijdens de Tweede Wereldoorlog en in de jaren daarna  in mijn geboortestad ‘s-Hertogenbosch aanspreker/aanzegger en lijkbezorger was.
Van huis uit waren we dus beiden vertrouwd met het fenomenen ‘begrafenis’ en  ‘begraafplaats’ en alles wat daarbij kwam kijken. Hieronder een drietal foto’s waarop mijn opa te zien is in zijn pak met tressen en met een steek op zijn hoofd tijdens het uitoefenen van zijn beroep.
De eerste foto toont de begrafenis van slachtoffers van een Engels vergissingsbombardement in 1940 op het Bossche Volderstraatje. Je ziet opa in het midden bij de rij heren rechts van hem. De tweede foto is uit 1942 bij de begrafenis van de Bossche oud-wethouder  Krijgsman met opa rechts op de foto, en de derde foto, met opa in het midden vóór de auto, betreft de begrafenis van de oprichter van Gereedschaps- en IJzerhandel Van Miert in Den Bosch waarbij de begrafenisstoet halt houdt bij de winkel van de overledene en het personeel afscheid neemt.

opavolder

1940 Opa bij de begrafenis van oorlogsslachtoffers

1942

1942 Opa bij de begrafenis van oud-wethouder Krijgsman

1952rouwstoetvanMiert

1952 Opa bij de begrafenis van dhr. Van Miert

Op onderstaande plaatjes zie je een schets en de twee tekeningen van een doodgraver en een aanzegger die ik voor het boekje over de Etten-Leurse begraafplaatsen gemaakt heb en hoe die in het boekje te zien zijn. Ook is de omslag hieronder afgebeeld.

Omslag begraafplaatsen in Etten-Leur

Omslag begraafplaatsen in Etten-Leur

doodgraver

Doodgraver, schets

doodgraver

Doodgraver, oorspronkelijke tekening

doodgraver

Doodgraver, zoals te zien in het boek

aanzegger

Aanzegger, oorspronkelijke tekening

aanzegger

Aanzegger, zoals te zien in het boek,

Een ander verhaal afkomstig van Jos, ‘Morenbos’ getiteld, gaat niet alleen over begraven, maar ook over moord en doodslag. Deze vertelling, vergezeld van een illustratie van mijn hand, is te vinden op de website van het Noord-Brabants Provinciaal Genootschap. Zoals ik dat ook altijd van mijn leerlingen vroeg als zij aan een opdracht begonnen, heb ik, om me te documenteren voor het maken van deze tekening, online wat plaatjes gezocht waarvan je er hieronder een drietal vindt die ik voor mijn illustratie gebruikt heb.
Ik ben benieuwd wat Jos een volgende keer weer in petto heeft!

leger Napoleon

Uniformen uit het leger van Napoleon

oude ploegen

Enkele oude ploegen

oude ploegen

Worstelaars van vroeger

Illustratie Morenbos

Illustratie Morenbos

Reacties op “Over grafdelvers, moord en doodslag”

Er zijn al 2 reacties geplaatst op dit artikel.
Wil je zelf reageren? Dat kan onder “Zelf reageren”.

  1. Jac,

    Mijn complimenten! Ik heb genoten! Niet van de loftuitingen, maar hoe jij de doodgraver en de aanzegger beschrijft. Ik zie ze helemaal voor me.
    ***Mijn vader was ook suisse (stokslager oftewel ordebewaarder) in de St. Lambertuskerk. Hij had een vaste plaats achter in de kerk. Bij processies liep hij voorop. Ook wel eens voor het baldakijn.
    Ja, Jac, dat waren mooie dingen.
    Groetjes
    Jos

    Jos Martens op 7 oktober 2020 om 20:27 uur.

  2. Jan Zengerink via Linkedin:
    Zoals altijd: weer leuk om te lezen Sjaak.

    Sjaak Jansen op 9 oktober 2020 om 13:34 uur.

Deel dit artikel!

Vond je dit een leuk artikel? Deel het op Facebook, Twitter of een ander social media kanaal!

Zelf reageren